Hoe weet je wat je écht wil in werk? Interview door oud-coachee

Interview en beeld: Anne Mol

Anderhalf jaar geleden zat ik zelf op de roze bank in deze praktijkruimte. Ik liep vast in mijn loopbaan; niet tevreden in mijn toenmalige baan, een bontgekleurd CV, maar ik was vastgedraaid. Ik had behoefte aan inspiratie en richting. In de sessies met Marieke vond ik mijn enthousiasme terug en keek beperkende overtuigingen aan. Ik kon sommige dromen-op-de-plank definitief in de prullenbak gooien. En ik besloot bewust pauze te nemen van mijn werk als psycholoog. Ik vond mijn passie voor schrijven terug en stelde mezelf regelmatig de vraag: gaat mijn vuur hiervan aan?

Vandaag bezoek ik Marieke voor een interview. Met als belangrijkste vragen: Hoe vind je plezier en zingeving (terug) in je werk? Hoe weet je wat je écht wil?

Heb je zelf altijd goed geweten wat je écht wil?

Nee zeker niet, Waar zit je zin? Wat wil jíj doen? dat vond ik helemaal geen makkelijke vragen. Ik durfde niet zo goed te vertrouwen op mijn eigen zin. Ik dacht dat als ik alleen maar zou doen waar ik zin in heb ik de afgrond in zou gaan. Zoals in een eindeloos Youtube rabbithole bijvoorbeeld. Of mijn to do lijst nooit meer afkrijgen. Maar uiteindelijk ben ik erachter gekomen dat als je gaat youtuben met volle zin en overtuiging, dat je na vier uur echt wel klaar bent. En de volgende dag weer ergens anders zin in krijgt.

We lachen allebei. Simpelweg je zin volgen, is dus niet zo eenvoudig. Hoe komt dat? Zitten we in deze maatschappij misschien te vast in een calvinistisch gedachtegoed?

Als je kijkt naar de wereld van werk is het een hele ‘rechte’ wereld. Er zijn doelen die zijn rechtdoor, dan plan je tijd in blokken om er aan te werken, er is een deadline om te halen. En met pech zitten je dagen ramvol. Wat dan lastig is, is ‘meanderen’ of je ‘zin’ achterna; zelf beslissen wat je eerst doet en wat daarna. Dan kan je die zin makkelijk kwijtraken. Zeker als het te behalen doel zelf niet zinvol voelt.

Die zin weer vinden, hoe komt dat terug in jouw sessies?

In een traject ga je op zoek naar die zin, dat kompas: waar zit je vuur, hoe voel je dat, waar zit het in je lijf? Ik geloof dat als je dit kompas afstoft, weer leert gebruiken, dat je dat kunt gebruiken om waarachtige keuzes te maken in werk. Je oefent eerst in het klein, in alledaagse dingen, om dit ‘lantaarntje’ te volgen.  

De termen: ‘zin’ en ‘vuur’, kan iedereen hier iets mee?

Het valt me op dat nooit iemand het niet begrijpt. Vooral ‘vuurtje’, is wat mensen altijd goed begrijpen. Waar heb ik vuur voor, waar ga ik van aan? Sommigen kunnen er niet zo goed bij, je hebt ook mensen met teveel vuur, die hebben honderd ideeën, vinden alles leuk, dus dan moet je het hoofd juist inzetten. Dan gaat het om, uitzoomen, strategisch kijken naar al dat vuur.

En het woord ‘lantaarntje’?

Daar waar je een lichtje ziet, daar ga je heen. Dus je zoekt in de wereld als het ware naar aanwijzingen voor welke richting, welke onderwerpen, welke maatschappelijke issues of welke rollen je van aan gaat.

Het valt me op dat je originele woorden gebruikt: ‘kompas’, ‘lantaarntje’.

Ik zoek denk ik naar een verbinding tussen praktisch en diepgaand, misschien dat daar die woorden uit ontspruiten? Een balans tussen zweverig en praktisch?

Ik heb in het proces zelf moeite gehad met niet-weten. Hoe breng je geduld op voor de zoektocht?

Ja, daar moet ik ook op letten hoor, in coaching. Ik krijg ook wel eens dat productiviteit-gevoel, het is zo’n kramp, om het al te willen weten. Het leukste is als je het plezier gaat zien, het proces als een geinige zoektocht. Dat je kunt gaan denken: ik ben benieuwd wat hier uit gaat komen. Door dat niet-weten kun je angstig worden dat er niks uitkomt of ongeduldig, maar als je daar bij kan blijven dan gaat dat meestal weer weg. Als daar tegenover plezier kan staan, dus als je van de reis zelf gaat genieten dan is geduld opbrengen niet meer nodig.

Zoals kinderen die om niks plezier kunnen hebben?

.. Ja, die verwondering. Avontuur is misschien een goed woord, dat je het gaat zien als een avontuur. In de vuur-fase van het traject hoef je het nog niet te weten, mag je zelfs nog niet nadenken.

 Ik herinner me dit meanderen in de sessies. Ook in dit gesprek voel ik hoe we inzoomen en uitzoomen, van de ene naar de andere kant bewegen. Mijn hoofd wil wat overzicht. Kan je iets zeggen over de volgende stappen in een traject?

Rond sessie twee gaan we kijken wat er aan muurtjes op de route liggen van dat vuur, wat in de weg ligt. Overtuigingen of loyaliteit of rouw. Rouw door bijvoorbeeld een slechte ervaring op werk. Of een grotere loyaliteit aan je werkgever dan aan jezelf. Die muurtjes mogen er wel zijn maar door ze aan te kijken staan ze minder in de weg. Dat kan groot zijn, maar soms is het heel praktisch. Bijvoorbeeld iemand met de volgende overtuiging: “met de baan die ik het liefst wil, kan ik niet genoeg geld verdienen en ik wil onafhankelijk zijn van mijn man”. Dat is een overtuiging die je goed kan vastpakken. Door het uit te rekenen, met je man over in gesprek te gaan en een besluit nemen.

Het helpt je om een keuze te kunnen maken?

Je kunt vonkjes van vuur voelen, maar je kan ook vonken van angst voelen. In het normale leven loopt dit vaak door elkaar en voelt het onhelder. Dat je denkt ‘Ik zou wel juf willen worden’ en bijna tegelijk; ‘kan ik dat wel?’. Meestal neem je ze allebei niet serieus, in het leven van alledag. Wat helpt is ze allebei, het verlangen én de angst, heel serieus aan te kijken. De angsten eromheen horen er ook bij, dat realiseren en weten dat je dat kunt dragen helpt. Ik heb nog nooit iemand ontmoet die zijn hart is gevolgd zonder óók angst te voelen.

Systemisch werk als onderdeel van de sessie

Kan je iets noemen wat coachees uit een traject halen?

Iemand zei: ’Ik ben gaan doen wat ik wilde en ik had niet verwacht dat het me zoveel zelfvertrouwen zou geven.’ Dat vond ik tof. Dus als je gaat doen wat je wilt, is het niet alleen zo dat je er bijna altijd goed in bent. Je krijgt ook vertrouwen in jezelf door regie te pakken in je leven. En natuurlijk eindig je met een duidelijk verhaal over wie je bent en een besluit over een nieuwe koers.

En op korte termijn?

Coachees gaan vaak allemaal leuke dingen doen, leuke hobby's of ervaringen opzoeken. Je kunt geen vrolijk schilderij schilderen als je zelf niet vrolijk bent, dus als je een energieke baan wil en je wil daarvoor worden aangenomen, dan moet je beginnen met leuke dingen doen en jezelf goed voelen.

Welke ervaringen haal jij uit je sessies?

Mijn opleider zei vaak: als je niks leert van je coachee, doe je iets niet goed. Het plezier een tijdje mee te lopen en getuige te zijn van hoe mensen de dingen doen is in zichzelf inspirerend. En heel concreet; Ik zag laatst Jacob Collier, een musician. Die zei: als je kippenvel krijgt, klopt het. In de muziek, in het leven. Dat ervaar ik regelmatig; als iemand ‘het idee’ heeft, dan krijg ik kippenvel. Dat vind ik het leukste aan loopbaancoaching; het mag diepgaand zijn, over kompassen en het hart gaan, maar uiteindelijk moet er een keuze gemaakt worden, voor iets wat geld oplevert. Dat iemand dan biologisch tuinarchitect wordt of juf of switcht richting duurzaamheid. Hoe mooi is dat!

Wat is jouw boodschap aan mensen die niet lekker in hun werk zitten?

Volgens mij begint het bij de urgentie voelen. Echt voelen dat je een bullshit baan hebt. Of elke zondag opziet tegen je werk. Of als je ziek bent; hoe verdrietig je het vind dat je geen werk meer hebt. Beginnen met serieus nemen wat er in je speelt. Want dat is een soort brandstof. En dan beginnen met dat vuurtje opstoken door op te zoeken en te verzamelen waar je van aan gaat. Vervolgens ook de dingen die je tegenhoudt aankijken, door alle overtuigingen die nog in de weg zitten op te schrijven.

Klopt het dat het iedereen zou helpen om er op die manier naar te kijken?

Het is voor iedereen goed om te doen, denk ik. Zingeving is altijd de uitkomst. Of je nou vanuit ziek-zijn komt, je werk nutteloos vindt of gewoon ‘niet meer leuk’.

Wat wens je de maatschappij toe?

Ik geloof dat als je echt gaat voelen wat je ten diepste wilt doen, dat dat altijd klopt met wat je te doen hebt in de wereld. In die zin zijn je hart volgen en morele ambitie hebben voor mij geen twee verschillende dingen. De kunst is om jouw plek te vinden waar jij het beste bijdraagt aan wat belangrijk is. Dichtbij huis en met direct effect of met een hart vol ambitie aan de grootste problemen van deze tijd. Ik wens de maatschappij toe dat iedereen dat plekje vindt wat voor hem of haar klopt.

Tijdens de terugreis voel ik dat mijn vuurtje opnieuw is aangewakkerd. Het vuurtje voor de zoektocht naar dat wat ik te doen heb in de wereld. De volgende dag meld ik me aan voor een serieuze schrijfopleiding- een wens die lang op een waakvlam stond, stook ik even goed op. Met mijn lantaarntje vervolg ik meanderend mijn eigen pad.

Anne Mol vind je hier op Linkedin.

Hierover verder praten met Marieke? Pan hier rechtstreeks een kennismaking in mijn agenda. Of lees hier verder over wat ik voor je kan betekenen.